Stichting Zoogdierenwerkgroep Zuid-holland

Op vrijdagavond 20 augustus 2010 werd er een vleermuizenexcursie georganiseerd in het duingebied Meijendel met het doel om gericht meer gegevens te verzamelen over vleermuizen in het open duingebied.

Er zijn in het duingebied maar weinig zomerwaarnemingen van vleermuizen bekend. Dat is op zich niet heel verwonderlijk omdat een groot deel van Meijendel verboden gebied is en het open duingebied niet direct een aantrekkende werking op vleermuizenliefhebbers heeft. We weten al heel lang dat het infiltratiegebied met zijn vele plassen en watergangen veel foeragerende vleermuizen aantrekt, maar van het (open) duingebied is duidelijk minder bekend.
Vorig jaar zijn eind augustus enkele bezoeken aan Meijendel gebracht en toen bleek dat op mooie zwoele zomeravonden tot in de zeereep rosse vleermuizen aan het foerageren waren. Bij enkele kleine dennenbosjes vlogen veel nachtvlinders of kevers rond, die vervolgens weer groepjes laatvliegers aanlokten.

Afgelopen vrijdag waren elf mensen aanwezig, te weten Gerben Achterkamp, Rudy van der Kuil, Anton van Meurs, Kees Mostert, Bart Noort, Anne-Jifke Haarsma, Leon Boon, Maarten Breedveld, Martijn van Schie, Carolien van der Graaf en Paul Mollevanger.
Hiermee konden vijf groepjes worden gevormd, die zich grotendeels per fiets door het duingebied verplaatsten. Op een aantal locaties werd gestopt en even rondgelopen.
Het duingebied tussen Den Haag en de Wassenaarse Slag werd in vier stukken verdeeld en een vijfde groep van drie mensen ging naar Berkheide.
Het was gezien de grootte van het duingebied en de matige toegankelijkheid van grote delen op voorhand duidelijk dat er geen complete inventarisatie mogelijk was. De bedoeling was daarom om een groot aantal locaties gegevens te verzamelen, waarmee een goede indruk van de vleermuisbevolking kon worden verkregen.

De weersgoden waren ons gunstig gestemd, want na een periode met veel regen en wind was vrijdag een opvallend warme en rustige dag. Tijdens de schemering om ca. 21.00 was het onbewolkt, tamelijk warm en bijna windstil. Ideaal dus. Helaas nam de wind vanaf 22.00 echter toe tot matig en misschien zelfs later zelfs tot vrij krachtig. De wind had daardoor wel een duidelijk effect op de aanwezigheid van vleermuizen.

Resultaten

Er werden in het duingebied van Meijendel en Berkheide in totaal 186 vleermuizen geregistreerd, verdeeld over zes soorten (zie tabel). Het overgrote deel bestond uit gewone dwergvleermuizen (n=154 ex.). Voorts werden 14 rosse vleermuizen, 7 watervleermuizen, 5 ruige dwergvleermuizen, 4 laatvliegers en 1 grootoorvleermuis gedetermineerd.

In het zuidoostelijke deel van het duingebied werden de meeste 88 vleermuizen genoteerd (in totaal 136 met het binnenduingebied meegerekend). Dat was ook wel te verwachten omdat hier een groot deel van het bos Meijendel en ook enige andere beschutte delen zijn gelegen.
In het bos Meijendel wisten we, nu zelfs met behulp van moderne apparatuur, nog steeds keer op keer weer de weg kwijt te raken. Al met al noteerden wij hier 2 langsvliegende watervleermuizen, 37 foeragerende dwergen, 1 ruige dwergvleermuis en 2 langsvliegende rosse vleermuizen.
De plassen en route langs de hoofdader (richting Pompstation) leverden 26 dwergen en 2 watervleermuizen op. De wind had hier duidelijk invloed op de foerageerplekken.
Langs het nieuwe fietspad incl. omgeving kazernes noteerden we 15 dwergjes, 1 ruige dwergvleermuis en foeragerende 2 rosse vleermuizen.

Tussen de Kazernes en de omgeving van Voorlinden was het een drukte van belang met dwergvleermuizen (45 dieren) en 1 rosse vleermuis. Maar deze dieren vielen buiten de doel van de avond en is ook buiten de tabel gehouden.

In de strook tussen de zeereep en het fietspad van Meijendel naar Scheveningen (zuidwesten) werden in totaal 15 vleermuizen genoteerd. Drie daarvan hadden betrekking op rosse vleermuizen en werden tijdens de eerste helft van de avond gehoord. Er werden ook twee ruige dwergvleermuizen genoteerd.

In de strook tussen de zeereep en het fietspad van Meijendel naar de Wassenaarse Slag (het noordwestelijke deel) ging het om wat meer vleermuizen, namelijk 30. Hier werden ook weer 3 rosse vleermuizen gehoord en ook 1 grootoorvleermuis.

In het noordoostelijke deel (tussen Meijendel en de Wassenaarse Slag ten oosten van het fietspad) werden slechts 10 vleermuizen gehoord, waaronder 1 rosse vleermuis.

In Berkheide werden in totaal 43 vleermuizen genoteerd. Er werden hier onder meer 4 laatvliegers gehoord, de enige plek waar deze soort tijdens deze inventarisatie werd gehoord.

Al met al heeft de inventarisatie weer veel gegevens opgeleverd. Ondanks de toegenomen wind werden toch in alle uithoeken van het duingebied foeragerende rosse vleermuizen opgemerkt (in totaal 14 exemplaren). Opvallend is het grotendeels ontbreken van laatvliegers tijdens deze avond. Tijdens de schemering werd er een tijdje gepost tussen de Kievit en Meijendel tijdens een relatieve windstille periode en werden meerdere langsvliegende rosse vleermuizen gehoord, maar geen laatvliegers. Het aantal ruige dwergvleermuizen was erg laag, maar dat was in deze periode ook te verwachten. Omdat duinplassen maar spaarzaam zijn bezocht (de meesten zijn in het donker lastig te bereiken) is het aantal waarnemingen van watervleermuizen beperkt.

Andere waargenomen dieren hadden betrekking op konijn, vos, ree, rugstreeppad, gewone pad en een boomkikker. Overal waren grote groen sprinkhaan, duinsabelsprinkhaan en struiksprinkhaan hoorbaar. Iedereen weer erg bedankt voor deze gezamenlijke inspanning.

Onze volgende activiteit vindt plaats op zaterdagavond 2 oktober in de Bollenstreek.

Link naar Google maps pagina met gegevens

Kees Mostert & Bart Noort

Tabel. Waargenomen vleermuizen per deelgebied in Meijendel-Berkheide 20-08-2010

 

 

ZW      ZO       NW      NO       Berkh              Totaal

 

Watervleermuis                     -           4          3          -           -                      7

Myotis spec.                           -           -           -           -           1                      1

Gewone dwergvleermuis       10        78        25        7          34                    154

Ruige dwergvleermuis           2          2          -           -           1                      5

Laatvlieger                             -           -           -           -           4                      4

Rosse vleermuis                     3          4          1          3          3                      14

Grootoorvleermuis                -           -           1          -           -                      1

 

Totaal                                     15        88        30        10        43                    186

 

 

Rugstreeppad                         1          -           1          -           -                      2

Gewone pad                           -           -           1          -           -                      1

Boomkikker                            -           -           -           -           1                      1

Konijn                                     3          x          x          x          2                      5

Ree                                         1          -           -           1          -                      2

Vos                                         -           -           -           -           1