De inzet van deze vleermuizen excursie was om de ruime omgeving van Nieuwkoop op vleermuizen te inventariseren vanuit (langzaam) rijdende auto’s. Het ging zowel om het noordoosten van provincie Zuid-Holland als om het aangrenzende deel van Noord-Holland. Het zijn open gebieden waar grote droogmakerijen, veenpolders, plassen, vaarten en kanalen elkaar afwisselen en waar nooit een kip lijkt te komen (althans eentje die aan vleermuizen doet).

Deze manier van inventariseren is verre van nauwkeurig en volledig, maar geeft je in korte tijd een interessant inzicht in welke soorten vleermuizen in welke aantallen in een groot gebied voorkomen.

 

Er waren twaalf mensen aanwezig, waardoor het mogelijk was om vijf verschillende auto’s uit te laten rijden. De ingedeelde regio’s hadden betrekking op de omgeving Westeinderplassen en omgeving Aalsmeer in Noord-Holland,  Polder Nieuwkoop, Polder Vierambacht bij Alphen en  Polder Bodegraven-Noord bij Woerden.

 

De weersomstandigheden waren prima. Er dreigden in de vooravond nog een paar donkere wolken maar vervolgens nam de wind af tot zwak tot matig (3), het bleef deels bewolkt en de temperatuur was rond middernacht nog altijd ruim boven de 10 graden.

 

Er zijn veel gegevens verzameld tijdens de excursies; 190 kilometerhokken zijn bezocht waarbij er in totaal 724 vleermuizen zijn genoteerd. Wel hadden deze slechts betrekking op de gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis en maar 1 laatvlieger.

 

Enkele opgenomen geluiden wijzen mogelijk op grootoren, maar bleken bij controle sociale 'tjoep' geluiden van dwergen (beetje smalbandige watervleermuisachtige pulsen) volgens Freek.

 

De aantallen foeragerende ruige dwergvleermuizen waren plaatselijk ronduit spectaculair. Met name langs sommige plassen en boven sommige wegen (vaak met veel houtopstanden en boerderijen).De grootste aantallen werden gehoord langs de rand van de Nieuwkoopse Plassen van het Zuideinde tot aan de boerderij van Natuurmonumenten bij de Haeck. Hier werd een totaal van 204 ruige dwergvleermuizen en 22 gewone dwergvleermuizen genoteerd op een afstand van 16 strekkende kilometer (!). Polder Nieuwkoop kende daarentegen ook delen waar vleermuizen schaats waren. In een kilometerhok werden geen vleermuizen gehoord. In Polder Vierambacht werden vooral gewone dwergvleermuizen gehoord.

 

In het aangrenzende Noord-Holland  (n=59 km-hokken) werden dit totaal 125 registraties van vleermuizen genoteerd. Deze werden gedetermineerd als 84 gewone dwergvleermuizen en 41 ruige dwergvleermuizen  genoteerd. Ook hier werden relatief veel ruige dwergvleermuizen gehoord aan de oostrand van de Westeinderplassen

 

De gegevens roepen deels meer vragen op dan antwoorden. Om er maar enkele te noemen :

 

Waar zijn de meervleermuizen gebleven ? Zijn deze allemaal al weggetrokken naar de “winterverblijven” ? Is dat niet erg vroeg, in eerste decade van oktober?

 

Nog curieuzer, waar zijn de laatvliegers ? In de zomermaanden zijn in deze omgeving veel laatvliegers aanwezig. Tijdens deze inventarisatie is er slechts een gehoord op 190 kilometerhokken.

Of zijn laatvliegers, afhankelijk van grote insecten, al vroeg in het najaar verdwenen en reeds in lethargie ? Hebben de enkele koudere nachten deze week een eind gemaakt aan hun jachtactiviteiten ?

 

Hoe groot is de foutenmarge bij het (snel) determineren vanuit rijdende auto bij gewone en ruige dwergvleermuizen? Er bleken aardige verschillen tussen de regio´s voor te komen. Interessant voor toekomstige vergelijkbare excursies.

 

Met dank aan Jan Wondergem, Gerben Achterkamp, Freek Cornelis, Joy de Wit, Niels de Zwarte, Bertrik Sikken, Arende de Jong, Manda de Jong en Thea Spruijt.

 

 

Alphen e.o.     Nieuwkoop     Woerden         Westeinderpl. Aalsmeer

 

 

Aantal exemplaren

 

Dwergvleermuis                     41x                  51x                  62x                  27x                  57x

Ruige dwergvleermuis             5x                  366x                74x                  35x                  6x

Laatvlieger                               1x                  -                      -                      -                      -

 

 

Onderzocht km-hokken:        37                    59                    36                    31                    28

 

Aantal km-hokken

 

Dwergvleermuis                     19                    24                    32                    11                    22

Ruige dwergvleermuis           4                      53                    28                    12                    4

 

 

 

Kees Mostert & Eric Thomassen